Arte Namban

Nghệ thuật Nam man

#668. 200 escudos đúc năm 1993

******************

Nghệ thuật Namban hoặc Nanban chỉ nền nghệ thuật Nhật-bản chịu ảnh hưởng bởi hoạt động giao thương với châu Âu, cụ thể là với người Bồ-đào-nha trong khoảng thời gian 1543-1639. Nó phản ánh thời kì đầu người Nhật-bản đi vào quá trình Âu hóa với phương châm "Tinh thần Nhật, tài năng Tây." (Wakon-Yōsai 和魂洋才, "Esprit japonais, talent occidental"). Bảo tàng Thành phố Kobe hiện đang lưu giữ một bộ sưu tập lớn về nghệ thuật Namban.

Namban (南蛮 "Nam man") là một từ Hán-Nhật ban đầu dùng để chỉ người ở Nam Á và Đông Nam Á. Người Trung-hoa gọi những sắc dân sống ở bốn phía xung quanh họ là "dã man", và người "dã man ở phía nam" được gọi là Nam man. Ở Nhật-bản, từ này mang nghĩa mới khi nó được dùng để chỉ những người châu Âu đầu tiên đến Nhật-bản năm 1543, ban đầu từ Bồ-đào-nha, rồi đến Tây-ban-nha và sau đó là Hòa-lan (mặc dù người Hòa-lan thường được gọi là "Kōmō", 紅毛, nghĩa là "Hồng Mao") và Anh. Từ Namban, một cách tự nhiên, được cho là phù họp với những người mới đến, vì họ đến bằng những con tàu từ phương nam, và phong tục của họ bị coi là hơi “tự nhiên” trong con mắt người dân xứ mặt trời mọc.

Theo wikipedia

Pedro Álvares Cabral

Brasil 1500

#717. 200 escudos đúc năm 1999

Ngày 22 tháng tư 1500, Pedro Álvares Cabral đặt chân lên đất Brasil.

------------

Xem thêm về nhân vật này tại đây, tại đây, và tại đây

O Príncipe Perfeito

D. João II : Príncipe Perfeito
(* 1455 – † 1495)

#673. 200 escudos đúc năm 1995

POLA LEI E POLA GREI *

----------------------------

D. João II

Jean đệ nhị xứ Bồ-đào-nha (João II), còn được mệnh danh là Hoàng tử Hoàn hảo, chào đời ngày mồng 3 tháng ba 1455 tại Lisbonne và mất ngày 25 tháng mười 1495 tại Alvor. Ông là vị vua thứ 13 của Bồ-đào-nha. Jean đệ nhị lên ngôi sau khi cha ông, Alphonse đệ ngũ thoái vị. Tuy nhiên, vào năm 1477, Alphonse đệ ngũ đã giành lại quyền lực, vì thế đến năm 1481, Jean đệ nhị mới lại trở thành quốc vương.
Vị vua này sống ở thời kì nền pháp lí La mã được phục hưng và đặc biệt là Bộ luật Justinien (Le Code de Justinien hay Corpus Juris Civilis) được soạn thảo trong khi chế độ chuyên chế đang ngự trị ở Rome. Tất cả các vua chúa vì thế buộc phải tăng cường quyền lực của họ và Jean đệ nhị cũng là một vị vua chuyên quyền vào thời gian đó.
Lúc còn là hoàng tử, Jean đệ nhị đã theo cha mình tham gia trận mạc ở châu Phi và được cha phong tước hiệp sĩ sau khi chiếm được Asilah (Maroc) vào năm 1471. Ông là người quyết liệt bảo vệ chính sách khám phá Đại-tây-dương do ông bác Infant Don Henri (Infante Dom Henrique) khởi xướng. Jean đệ nhị đặt ưu tiên vào những cuộc khám phá và vào việc tìm con đường biển dẫn sang Ấn-độ. Sau đây là một số sự kiện đã diễn ra lúc ông trị vì :
· 1484 – Diogo Cão phát hiện ra cửa sông Congo và thám hiểm vùng bờ biển Namibie.
· 1488 – Bartolomeu Dias thám hiểm Mũi Hảo-vọng và trở thành người Âu đầu tiên đi đển Ấn-độ-dương từ phía tây.
· 1493 – Álvaro de Caminha bắt đầu quá trình thuộc địa hóa quần đảo Saint-Tomé và Principe ; các đoàn thám hiểm được phái đi về hướng Éthiopie bằng đường bộ dưới sự chỉ huy của Pêro da Covilhã.

Một số những cuộc khám phá của người Bồ-đào-nha dưới thời vua Jean đệ nhị vẫn còn chưa được biết đến. Nhiều thông tin được giữ bí mật vì lí do chính trị và nhiều tài liệu lưu trữ về thời kì này bị hủy hoại trong trận động đất năm 1755. Giới sử gia hiện vẫn còn tranh luận sôi nổi về những khám phá của người Bồ-đào-nha, họ ngờ rằng các nhà hàng hải Bồ-đào-nha đã đến châu Mĩ trước Christophe Colomb. Để chứng minh cho giả thiết này, họ thường xuyên viện dẫn những phép tính chính xác về đường kính của qủa đất mà người Bồ-đào-nha đã thực hiện. Hồi cuối thế kỉ XV, nước này có một trường hàng hải, tại đó người ta dạy nghề đi biển, lập bản đồ và toán học, đây cũng là nơi qui tụ các nhà khoa học giỏi nhất thời kì đó. Khi Christophe Colomb tưởng có thể đi tới Ấn-độ bằng tuyến đường phía tây thì Jean đệ nhị đã biết chắc chắn về sự tồn tại của một lục địa nằm giữa châu Âu và châu Á ở bên kia Đại-tây-dương. Những chuyến đi của viên thuyền trưởng bí hiểm Duarte Pacheco Pereira đến hướng tây Cap Vert chắc hẳn quan trọng hơn nhiều so với những diễn giải thông thường. Việc Christophe Colomb khám phá ra châu Mĩ là cội nguồn của những tranh cãi trên vấn đề làm chủ các vùng biển giữa xứ Bồ-đào-nha và xứ Castille (Tây-ban-nha). Chính chuyện ganh đua này dẫn đến việc kí kểt Hiệp ước Tordesilla vào ngày mồng 7 tháng bảy 1494.
Biệt danh Hoàng tử Hoàn hảo về sau mới có và liên quan đến tác phẩm Hoàng tử của Niccolò Machiavelli. Theo quan điểm của tác giá này, Jean đệ nhị thực sự là một vị hoàng tử hoàn hảo. Những người sống cùng thời thì gọi ông vua này là Bạo chúa.

-------------------------------

* Pola lei e pola grei : Phụng sự luật pháp và nhân dân.
Đây cũng là khẩu hiệu hiện nay của lực lượng Vệ binh Cộng hoà (Guarda Nacional Republicana).

Theo wikipedia

Mille baisers d'Hanoï

Nghìn nụ hôn từ Hà nội

25. TONKIN - Hanoï - Parc d'artillerie

Trại pháo tại Ngọc hà (Hà nội)

Collection de Dieulefils (53, rue Jules Ferry, Hanoï)

*******

Gửi từ Hà nội ngày mồng 7 tháng bảy 1916

Đến Perpignan

Mille baisers d'Hanoï

Jean

*******

Ngọc Lan hát Em về nào có hay (Hoàng Trọng Thụy)

Batalha de Ourique

Trận Ourique

Batalha de Ourique 1139

Fundação de Portugal 1140

#650. 250 escudos đúc năm 1989.

*******

Trận đánh Ourique và việc thành lập nước Bồ-đào-nha

Trận Ourique (tranh của Domingos Sequeira )

Trận đánh Ourique xảy ra tại vùng quê Ourique, nay là Alentejo (miền nam Bồ-đào-nha), vào ngày 25 tháng bảy 1139.
Đây là trận chiến giữa quân Thiên chúa giáo do Alphonse Henriques (Alfonso Henriques) xứ Bồ-đào-nha chỉ huy với quân của năm vị vương nhà Almoravides (người Maures*), theo sử Bồ-đào-nha thì Esmar là thủ lĩnh đạo quân này. Về tương quan lực lượng, quân Maures đã bị suy yếu từ trước do trong nội bộ có những thành phần li khai còn quân Thiên chúa giáo đông hơn hẳn. Người Thiên chúa giáo vì thế đã dành phần thắng và Alphonse Henriques, với sự ủng hộ hoàn toàn của quân lính, tự phong mình là vua với danh xưng Alphonse đệ nhất xứ Bồ-đào-nha. Ông mang tước hiệu Rex Portugallensis (Vua của người Bồ-đào-nha) từ 1140. Tuy nhiên, mãi đến tháng năm 1179, Đức Giáo hoàng mới công nhận tước hiệu này của ông.
Truyền thuyết kể rằng Chúa trời có lẽ đã can thiệp để bênh vực người Bồ-đào-nha. Trên thực tế, câu chuyện này dường như xuất hiện vào thế kỉ XIV nhằm mục đích hợp thức hóa nền độc lập của Bồ-đào-nha. Trận đánh kể trên để lại dấu ấn khá rõ trong trí tưởng tượng của người Bồ-đào-nha, điều về sau còn được thể hiện trên lá cờ của xứ này: năm chiếc khiên xanh lam tượng trưng cho những vị vương người Maures ở Lisbonne, Badajoz, Beja, Elvas và Evora bị đánh bại. Sự giúp đỡ của thánh thần cho phép Alphonse đệ nhất trở thành người chiến thắng, công ơn này được ghi khắc bằng những điểm trắng thể hiện năm vết thương của Ki-tô.

-------
* Maures (tức người Berbère ở Bắc Phi) là tộc người lai cư ngụ ở phía tây Maghreb. Người La mã chinh phục họ vào thời Cổ đại và thành lập ở vùng đất đó tỉnh Maurétanie. Là những người bị Islam hóa, sắc dân Maures đã tham gia vào cuộc chinh phục Hispanie (bán đảo Ibérie) của người theo đạo này. Vào thời Trung cổ, ở châu Âu từ Maures được dùng để chỉ người Islam nói chung.

Theo wikipedia

Hà nội 1950

Bờ Hồ 1950

Chuyến tàu điện chạy qua Bờ Hồ vào một ngày hè có lẽ rất nắng

*******

Chiếc thiếp trên nằm trong một loạt các bưu ảnh mà một quân nhân đã viết trong thời gian anh lưu trú tại Đông-dương. Chúng được anh gửi đi trong suốt hành trình và thời gian lưu trú ở mỗi miền đất (Hà-nội, Huế, Sài-gòn). Tất cả đều được đánh số thứ tự và đề ngày tháng.

Cette carte issue d'une série écrite par un militaire ayant séjourné en Indochine. Les cartes ont été expédiées durant son trajet et son séjour. Elles sont toutes numérotées et datées.

N° 269. Hanoï le 23 Décembre 1950

et ma Petite femme chérie

En Souvenir de ton petit mari qui t'aime à la vie et qui ne t'oublie pas.

Bons et tendres baisers

Tỉnh Cầu đơ

Bureaux de la Résidence de Cau-Do

20. Tonkin - CAU-DO - Bureaux de la Résidence

Tòa sứ Cầu đơ

Collection de l'Union Commerciale Indochinoise

*****

De Dap Cau je t'envoie un affectueux bonjour et un bon baiser.

Ton ami

Gửi từ Đáp cầu đến Carpentras, Vaucluse

*****

Tỉnh Cầu đơ

Được vua Minh Mạng thành lập vào năm 1831, tỉnh Hà nội gồm có bốn phủ (préfecture): Lý nhân, Thường tín, Ứng hoà và Hoài đức (phủ Hoài đức có các huyện (district) Từ liêm, Thọ xương và Vĩnh thuận.) Ngày mồng 1 tháng mười 1888, Tổng thống Cộng hoà Pháp ban hành sắc lệnh thành lập Thành phố Hà nội trên phần đất của hai huyện Thọ xương và Vĩnh thuận. Liền sau đó, vua Đồng Khánh ra đạo dụ nhượng hẳn cho Pháp thành Hà nội. Hai năm sau, phủ Lý nhân cũng bị tách ra để lập tỉnh Hà nam. Tỉnh Hà nội, với các đơn vị hành chính còn lại, được đổi tên thành tỉnh Cầu đơ vào ngày mồng 3 tháng năm 1902. Tuy nhiên, tỉnh lị vốn đóng tại huyện Thọ xương đã được dời xuống Phủ lí từ trước, rồi chuyển sang Cầu đơ (huyện Thanh oai, phủ Ứng hoà) ngày 26 tháng chạp năm 1896. Ngày 6 tháng chạp 1904, tỉnh Cầu đơ được đổi tên thành tỉnh Hà đông.

*****

Do Bắc kì nằm dưới sự bảo hộ của Pháp, cho nên ở cấp tỉnh, bên cạnh vị quan đại diện cho bộ máy hành chính của triều đình nhà Nguyễn là Tổng đốc còn có một đại diện người Pháp cai trị gián tiếp, chức vụ của người này là Công sứ (Résident). Tuy nhiên, trên thực tế Công sứ có quyền quyết định mọi việc đại sự ở địa phương.

Tòa sứ (Bureaux de la Résidence) là nơi làm việc của Công sứ Pháp.